De methode

Effectonderzoek

Artikelen

De Fonologische en Leerpsychologische (F&L) methode is een methode voor de behandeling van technisch lezen en spellen. De methode is bij Stichting Taalhulp ontwikkeld, speciaal voor de behandeling van dyslectische kinderen en volwassenen.

De F&L-methode maakt gebruik van sterke kanten van dyslectici: goede visueel-analytische en ruimtelijke vaardigheden. Deze methode wordt bij Stichting Taalhulp toegepast bij zowel kinderen als volwassenen met een grote achterstand op het gebied van technisch lezen en/of spellen.

Het systeem van de taal is eenvoudiger en logischer dan veel mensen denken. Ook voor dyslectici is dit systeem te leren, als het maar op een goede en duidelijke manier wordt aangeboden en geoefend.

De F&L-methode gaat uit van de klanken van de taal. Aan de hand van de verschillende groepen klanken wordt het taalsysteem met de bijbehorende regels duidelijk gemaakt. Hierbij worden wetmatigheden behandeld die in het normale onderwijs niet aan bod komen. Met een beperkt aantal basisregels kan het grootste deel van de Nederlandse woorden al correct worden geschreven.

Om de verschillen tussen de verschillende klanksoorten zichtbaar en tastbaar te maken, wordt gebruik gemaakt van een kleurcode en 'klankblokken' in verschillende kleuren.

Elk blok stelt een letter voor, de klank bepaalt de kleur van het blok. Met behulp van deze klankblokken kunnen woorden worden samengesteld. Doordat de structuur van de woorden op deze manier goed zichtbaar wordt, kan het toepassen van de basisregels op een eenvoudige en overzichtelijke manier worden geoefend.

t a a l - r e (e) - g e l s

Vervolgens wordt het systeem verder uitgewerkt met kennis van de woordopbouw, regels voor leenwoorden (woorden die oorspronkelijk uit een andere taal komen) en regels voor de zelfstandige naamwoorden, bijvoeglijke naamwoorden en werkwoorden.

De training van het lezen gaat gelijk op met de spelling. Hierbij wordt gebruik gemaakt van dezelfde kleurcode als bij de spelling. Met behulp van fluorstiften kunnen de verschillende soorten klanken in het woord gemarkeerd worden. Hierdoor wordt de klank- en lettergreepstructuur van de woorden duidelijk zichtbaar.

Het gaat dus niet alleen om het opvullen van hiaten in de taalkennis, maar om het aanbrengen van een systeem waarin alles onderling samenhangt. Hierdoor is het niet meer nodig om de schrijfwijze van woorden van buiten te leren. Zelfs onbekende woorden kunnen correct worden geschreven en gelezen.

Dyslectische kinderen en volwassenen worden met behulp van de F&L-methode opgeleid tot 'taaldenker'. De leerling heeft het materiaal (de uitspraak, de klanken) zelf in huis. Met het juiste gereedschap en de juiste gebruiksaanwijzing leert hij elk woord als een logische puzzel van klanken en regels op te lossen. Nooit meer eindeloos woorden overschrijven dus! Dit is voor dyslectici vaak een hele opluchting.

Per leerling worden alle vorderingen systematisch bijgehouden. Na elke tien behandelingen volgt een korte herhalingstoets om na te gaan wat het effect van de behandeling is. Voor basisschoolleerlingen worden de vorderingen in beeld gebracht in een profiel. De testgegevens worden, uiteraard zonder naam en persoonlijke gegevens, gebruikt voor effectonderzoek.
Aan de Universiteit Utrecht is in 2007 een onafhankelijk onderzoek uitgevoerd naar de effectiviteit van de F&L-methode. De dossiers van 117 Taalhulp-leerlingen zijn geanalyseerd. Uit dit onderzoek blijkt dat behandeling met de F&L-methode® effectief is bij kinderen met dyslexie. De resultaten zijn gepubliceerd in het Tijdschrift voor Orthopedagogiek nr. 9, 2008.
Een uitgebreider, eveneens onafhankelijk effectonderzoek zal binnenkort worden gepubliceerd.

Uiteraard pretenderen wij niet dat de dyslexie verdwijnt door onze behandeling. De automatiseringsproblemen blijven bestaan. Dyslectici zullen altijd meer moeten nadenken bij het lezen en het spellen dan andere mensen. Dit betekent, dat het technisch lezen en spellen relatief veel tijd en aandacht zal blijven kosten. Het effect van de behandeling is dan ook vooral merkbaar bij het lezen van betekenisvolle teksten. Het lezen van losse woorden onder tijdsdruk blijft meestal een probleem, alhoewel er wel van een zekere verbetering sprake kan zijn. Bij het spellen is er vooral resultaat te bespeuren in de kwaliteit hiervan. Het aantal spellingfouten vermindert, hoewel onder stress of tijdsdruk de fouten weer tijdelijk kunnen terugkeren.
Ook is het mogelijk dat, na het verbeteren van het lezen en spellen in het Nederlands, de problemen zich opnieuw voordoen bij het leren van vreemde talen.

Verdere achtergrondinformatie is te lezen in drie artikelen:

Psycholinguďstische methode voor lees- en spellingproblemen verscheen in het blad Logopedie en Foniatrie,

De fonologische en leerpsychologische methode verscheen in het blad Signaal,

Taal in blokjes verscheen in het blad Van Horen Zeggen.